Direct naar de inhoud

Nieuws uit de Bibliotheek

Het is de Week van Lezen en Schrijven!

Moeite met lezen en schrijven heeft veel aandacht nodig

Tekst: Esther Dekker

 

 

Schaamte

Kent u iemand die hooikoorts heeft? Vast wel, want er zijn ongeveer 2,5 miljoen mensen in Nederland die hier last van hebben.

Kent u iemand die moeite heeft met lezen en schrijven? Vast wel, want er zijn er net zoveel van als mensen met hooikoorts. Maar vaak weet niemand dat ze dat hebben. Ze schamen zich ervoor. Want het klinkt ook wel vreemd, als een volwassene vroeger gewoon naar school is geweest maar zich niet kan redden met geschreven taal. Mensen die moeite hebben met lezen en schrijven hebben vaak ook niet zulke fijne ervaringen opgedaan. Ze worden regelmatig voor dom aangezien (op school al, en niet zelden werden ze daarom ook gepest), terwijl ze dat niet zijn. Eerder zijn ze slimmer dan anderen, omdat ze voortdurend op zoek zijn naar manieren om dingen voor elkaar te krijgen. Zoals iemand die een verband om zijn arm wikkelde voordat hij naar de balie van het gemeentehuis ging. Dan kon hij vragen of de medewerker het formulier wilde invullen. En als je de gebruiksaanwijzing van een apparaat niet kunt lezen, word je heel handig in het uitproberen hoe dingen werken!

Het is een probleem als je niet goed kunt lezen en schrijven. Want je hebt het voortdurend nodig. Helemaal in onze maatschappij, waarin heel veel zaken via internet geregeld worden. Niet alleen afspraken maken met je vrienden (toch makkelijk, zo’n appgroep) maar ook belangrijke zaken als het aanvragen van toeslagen. En de informatie van de school van je kind is te lezen in een mail of op de website. Bankzaken kun je niet meer aan een balie regelen, maar dat moet online. Dus als je niet zo goed met de computer kunt werken, wordt het probleem nog groter. Rekenen is ook niet makkelijk als je niet goed kunt lezen.

 

1 op de 6

En omdat het moeilijk is om erover te praten, lijkt het alsof je de enige bent die hier tegenaan loopt. Dat voelt erg eenzaam. Toch gaat het over 18% van de mensen in Nederland, oftewel 1 op de 6! De meesten van hen zijn ouder dan 55 jaar (ongeveer 40%), maar ook jongeren verlaten steeds vaker het onderwijs met onvoldoende vaardigheden op het gebied van lezen en schrijven. Dat heeft effect op veel gebieden in je leven. Bijvoorbeeld je kansen op de arbeidsmarkt en je inkomen: 25% van de mensen die moeite hebben met lezen en schrijven is langdurig werkloos. Het inkomen blijft achter bij anderen: ze lopen naar schatting 572 miljoen euro mis. Ook is het gevaarlijk om instructies niet te kunnen lezen. Ongeveer 10% van de zware ongevallen in de sector procesindustrie is het gevolg van taalproblemen.

Armoede ligt op de loer als je niet goed kunt lezen en schrijven: bijna 100.000 mensen leven daardoor in armoede. En vervolgens is het een probleem om hulp aan te vragen, want dan zijn er heel veel formulieren die je moet kunnen invullen. Goed voor jezelf zorgen is moeilijk als je de bijsluiters van je medicijnen niet begrijpt, en als je de folders die je van de dokter krijgt niet kunt lezen. En ook de kinderen merken de gevolgen: doordat hun ouders niet kunnen (voor)lezen en het lastig vinden om op de juiste manier met hen te praten, presteren ze minder goed op school dan andere kinderen.

 

Aandacht

U begrijpt dat het een probleem is dat aandacht verdient. Want er zijn veel mensen die ermee te maken hebben, en het heeft grote invloed op je leven. Daarom is het deze week de Week van lezen en schrijven: van 7 tot en met 13 september worden in het hele land, ook in Kampen, activiteiten georganiseerd door gemeenten, bedrijven, bibliotheken en scholen. Zo vestigen we de aandacht op het feit dat er een grote groep mensen is die niet goed mee kan doen in de samenleving. En we laten zien dat het kan veranderen. Want wie wil, kan beter leren lezen en schrijven, rekenen en op de computer werken. Wie je ook bent, wat je ook wilt leren: er is hulp beschikbaar.

 

Hulp

De bibliotheek van Kampen zet zich natuurlijk ook in voor mensen die graag willen groeien op dit gebied. Bij het Taalpunt wordt hulp op maat geboden: dingen leren waar jij iets aan hebt. Valérie Kiesouw vertelt je graag meer, je kunt haar bellen op 06-42 123 144.

Wat kunt ú doen?

  • Oplettend zijn en niet zwijgen als u vermoedt dat iemand moeite heeft met lezen en/of schrijven. Vraag vriendelijk of u misschien kunt helpen.
  • Vrijwilliger worden bij het Taalpunt: een uurtje per week iemand helpen om beter te lezen en schrijven. Zeer dankbaar werk!
  • Mensen aansporen om naar het Taalpunt te gaan. Misschien helpt het als u voor ze uitzoekt wanneer dat kan, hoe ze er kunnen komen. Of als u de eerste keer met ze mee gaat.

De bibliotheek maakt een boekje met verhalen en interessante informatie in gewone taal. Om cadeau te geven of als hulpmiddel om in gesprek te raken met iemand die misschien moeite heeft met lezen en schrijven. Het boekje verschijnt in november en is nu al gratis aan te vragen bij Valérie:

 

 WijdoenookmeemetdeWeekvanLenS

 

Herken de signalen

Mensen die moeite hebben met lezen en schrijven, schamen zich daar meestal voor. Toch kunnen er signalen zijn die daarop wijzen. Vaak zeggen ze bijvoorbeeld dat ze hun bril vergeten zijn als ze iets moeten lezen of schrijven. Ze vragen of iemand anders het wil doen, of zeggen dat ze het thuis wel zullen doen.

Andere signalen kunnen zijn:

  • Alleen kijken naar een tekst zonder de ogen te bewegen over de tekst. 
  • Geen punten of komma’s gebruiken. 
  • Geen e-mailadres hebben. 
  • Moeite hebben met mobiel bankieren. 
  • Een slecht leesbaar handschrift hebben. 
  • Vaak of een lange periode werkloos zijn. 
  • Niet verder groeien in het werk. 
  • Een uur te vroeg of te laat zijn op een afspraak. 
  • Negatief praten over schoolervaring. 
  • Moeite hebben met navigatie. 
  • Een ‘zere hand hebben’ als gevraagd wordt iets te lezen of te schrijven

 

Meer weten over het Taalpunt Kampen: https://www.bibliotheekkampen.nl/speciaal-voor/taalpunt

 

Luna Wicks schreef 'Opgesloten in brieven' waarmee ze laaggeletterden een stem wil geven:

 

Complete tekst:

Als je goed bent in mikken, dan kun je een leesboek gemiddeld 13.72 meter ver gooien

Dat heeft de schrijver & wetenschapper Randall Munroe uitgerekend

Ik denk dat heel veel laaggeletterden hetzelfde voelen bij boeken en deze het liefst ook weg willen gooien

Uit onvermogen

Maatregels over onze crisis mis je

De sleur aan berichten over werelden die in brand staan

Deuren gemaakt van torenhoge stapels bladeren drukken je Achterover

Je wilt ze weggooien

Uit onvermogen

Ik denk echter dat een ander deel van deze mensen dat boek liever met al hun harten, handen, ogen, borstkassen zouden willen vastklemmen, omarmen en hem willen bewaren

Hem zouden willen liefhebben, koesteren en al zijn letters zouden willen lezen en deze nooit meer willen vergeten

Ik lees letters, maar in jouw taal kan ik niet de woorden vormen zoals in de mijne

Ik lees letters, maar in jouw boeken kan ik niet de verhalen lezen zoals ik ze in mijn gedachtes aan elkaar kan breien

Ik lees letters, maar de inhoud van je brieven kan ik niet aan elkaar rijmen

Ik lees letters, maar je woorden zijn te moeilijk met je brieven ben ik dagelijks aan het stoeien en ik lijk misschien gelukkig en fatsoenlijk en mijn lach is heel aandoenlijk maar vanbinnen voel ik pijn want jij weet niet dat ik niet mijzelf kan zijn

Jij weet niks van mijn geheim

Dus blijf ik dagelijks door ploeteren en teren op de hulp van andermans handen en met het teer dat aan mijn vingers kleeft probeer ik grip te krijgen op mijn leven en de wereld en deze zware bal omhoog te houden met mijn twee handen

Mijn lichaam zit onder de littekens van pijnlijke ervaringen en wanhopige hulpvragen

De stress vertroebelt mijn geest en bedekt mijn ziel met blaren en eigenlijk kan ik de druk niet meer dragen

Mensen denken dat ik de zinnen niet meer kan dragen

Ze zien mijn ontwikkeling als één met vertraging

Ze zien de hoop niet en zeggen: "Sorry, maar je wordt ontslagen, niet zo klagen, je krijgt schuldhulp want je moet ons nog betalen, deze wereld is niet gemaakt op teksten in stripverhalen

Mensen denken je de les te lezen, de meeste mensen denken alles te weten, maar de meeste mensen weten niet beter

Je bent goed zoals je bent, je bent alleen niet gemaakt voor deze wereld als een traditionele leerdocent, consulent of als dirigent

Je bent zoveel meer dan iemand met maar een mankement

Deze mensen hebben meer te zeggen

Met hun bepakte rugzakken staan ze klaar om je te voeden met wat ze te vertellen hebben

Niet alles is vanzelfsprekend en ik ben geen laaggeletterde dus laat ze voor zichzelf spreken

Luisteren is belangrijker dan alleen begrijpend lezen dus ik hoop dat ik hun verhaal recht doe en hen vandaag een stem kan geven